{"id":555,"date":"2019-09-05T10:40:53","date_gmt":"2019-09-05T03:40:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.truyenthong.edu.vn\/?p=555"},"modified":"2019-09-05T10:40:53","modified_gmt":"2019-09-05T03:40:53","slug":"vi-sao-truc-giac-duoc-xem-la-hinh-thuc-thong-minh-cao-nhat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/2019\/09\/05\/vi-sao-truc-giac-duoc-xem-la-hinh-thuc-thong-minh-cao-nhat\/","title":{"rendered":"V\u00ec sao tr\u1ef1c gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c th\u00f4ng minh cao nh\u1ea5t?"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1ed9 \u00f3c v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 tr\u1ef1c gi\u00e1c, nh\u01b0ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a h\u1ecd h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3. Tuy nhi\u00ean, kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1edbi \u0111\u00e2y c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i suy ngh\u0129 c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 tr\u1ef1c gi\u00e1c.<\/p>\n\n\n<!--more-->\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 g\u00ec?<\/strong>&nbsp;<\/h2>\n\n\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u1ea5t: Tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng ti\u1ebfp thu ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u00e0\u00a0hi\u1ec3u ngay l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1ea5t k\u1ef3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng hay l\u00fd do n\u00e0o.\u00a0V\u00ec th\u1ebf, n\u1ebfu b\u1ea1n cho r\u1eb1ng tr\u1ef1c gi\u00e1c kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn tr\u00ed th\u00f4ng minh th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1 c\u1ea3, v\u00ec tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 th\u1ee9 r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111o l\u01b0\u1eddng v\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f3 quan s\u00e1t.<\/p>\n\n\n<p>Tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 b\u1ea3n n\u0103ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang ta; \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y ngay t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc khi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f3 th\u1eddi gian ph\u00e2n t\u00edch n\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f3 ch\u1ee7 \u00fd. Ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng nghe n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u1ef1c gi\u00e1c xu\u1ea5t hi\u1ec7n ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa ranh gi\u1edbi c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft. Khi \u0111\u00f3, m\u1ecdi th\u1ee9 m\u00e0 h\u1ecd c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 h\u1ecd ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u00e0m theo b\u1ea3n n\u0103ng \u0111\u1ec3 tho\u00e1t kh\u1ecfi t\u00ecnh hu\u1ed1ng t\u1eed vong. B\u1edfi v\u00ec \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 l\u00fac \u1ea5y ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 do d\u1ef1 v\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc c\u00e1c l\u1ef1a ch\u1ecdn. V\u00e0 trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng nguy c\u1ea5p nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec tr\u1ef1c gi\u00e1c chi\u1ebfm l\u1ea5y m\u1ecdi suy ngh\u0129 n\u1ebfu ch\u00fang ta cho ph\u00e9p n\u00f3.<\/p>\n\n\n<p>Gerd Gigerenzer, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Vi\u1ec7n ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi Max Planck v\u00e0 l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u1ed1n s\u00e1ch&nbsp;<em>The Intelligence of the Unconscious (T\u1ea1m d\u1ecbch: Linh C\u1ea3m: Tr\u00ed th\u00f4ng minh v\u00f4 th\u1ee9c)<\/em>&nbsp;n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba tr\u1ef1c quan l\u1ea1i v\u1eeba l\u00fd tr\u00ed:<\/p>\n\n\n<p><em>\u201cTrong c\u00f4ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh, t\u00f4i lu\u00f4n c\u00f3 nh\u1eefng linh c\u1ea3m. T\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch l\u00fd do t\u1ea1i sao t\u00f4i l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111i n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u00fang, nh\u01b0ng t\u00f4i c\u1ea7n tin t\u01b0\u1edfng n\u00f3 v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c. T\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ki\u1ec3m tra nh\u1eefng linh c\u1ea3m n\u00e0y v\u00e0 t\u00ecm hi\u1ec3u xem ch\u00fang \u0111ang n\u00f3i v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u g\u00ec. \u0110\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea7n khoa h\u1ecdc. B\u00e2y gi\u1edd, trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng ri\u00eang t\u01b0, t\u00f4i d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n n\u0103ng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n khi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean g\u1eb7p v\u1ee3 t\u00f4i, t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u00ednh to\u00e1n g\u00ec v\u00e0 c\u00f4 \u1ea5y c\u0169ng v\u1eady\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tinhhoa.net\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/dfbsciencecongressday1mflckcug58fx.jpg\" alt=\"\" width=\"369\" height=\"207\"\/><figcaption><em>\u00d4ng Gerd Gigerenzer, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Vi\u1ec7n ph\u00e1t tri\u1ec3n con ng\u01b0\u1eddi Max Planck. (\u1ea2nh qua Zimbio)<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tr\u1ef1c gi\u00e1c \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u?<\/strong><\/h2>\n\n\n<p>\u0110\u00f4i khi ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u201clinh c\u1ea3m\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 b\u1ea5t \u1ed5n s\u1eafp x\u1ea3y \u0111\u1ebfn. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a b\u1ea1n, \u0111\u00f4i khi ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y n\u00f3 n\u1eb1m trong ru\u1ed9t ho\u1eb7c d\u1ea1 d\u00e0y, v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i cho r\u1eb1ng n\u00f3 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb tr\u00e1i tim v\u00ec tr\u00e1i tim l\u00e0 c\u01a1 quan \u0111\u1ea7u ti\u00ean bi\u1ebft nh\u1eefng g\u00ec \u0111ang di\u1ec5n ra.<\/p>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c th\u00f4ng minh cao nh\u1ea5t<\/strong><\/h2>\n\n\n<p>Nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u trong l\u0129nh v\u1ef1c t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc tin r\u1eb1ng tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng c\u1ee7a tr\u00ed th\u00f4ng minh. Tuy nhi\u00ean, n\u00f3 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111i k\u00e8m v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 kh\u00e1c. Ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1ed3i xung quanh kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec v\u00e0 ch\u1edd \u0111\u1ee3i ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c hay linh c\u1ea3m \u0111\u1ebfn. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c theo linh c\u1ea3m th\u01b0\u1eddng th\u00f4ng minh h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i. H\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c nh\u01b0ng c\u0169ng s\u1edf h\u1eefu b\u1ea3n n\u0103ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n<p>Gigerenzer n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tin v\u00e0o s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a tr\u1ef1c gi\u00e1c k\u1ef7 lu\u1eadt. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a r\u1eb1ng: B\u1ea1n ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c, s\u1eed d\u1ee5ng b\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a m\u00ecnh, chia s\u1ebb nh\u1eefng l\u1eadp lu\u1eadn h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec khi \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u1edbi tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng s\u1ee9c m\u1ea1nh tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a b\u1ea1n. C\u00f2n n\u1ebfu b\u1ea1n ch\u1ec9 ng\u1ed3i y\u00ean v\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tin v\u00e0o tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o.<\/p>\n\n\n<p>Tr\u1ef1c gi\u00e1c t\u1ef1 n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u00ed th\u00f4ng minh, nh\u01b0ng tr\u1ef1c gi\u00e1c \u0111i k\u00e8m v\u1edbi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00ec n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 tr\u00ed th\u00f4ng minh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n \u0111\u00e3 t\u1ef1 n\u00f3i v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n:&nbsp;<em>T\u00f4i bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi; T\u00f4i n\u00ean l\u00e0m theo b\u1ea3n n\u0103ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh<\/em>. \u0110\u00fang nh\u01b0 nh\u1eefng g\u00ec Gigerenzer \u0111\u00e3 n\u00f3i, \u00f4ng lu\u00f4n ki\u1ec3m tra xem tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u00fang kh\u00f4ng v\u00e0 th\u01b0\u1eddng th\u00ec n\u00f3 lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u00fang. V\u00ec v\u1eady, tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng c\u1ee7a tr\u00ed th\u00f4ng minh.<\/p>\n\n\n<p>Albert Einstein t\u1eebng n\u00f3i:\u00a0<em>\u201cT\u01b0 duy tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0 thi\u00eang li\u00eang, c\u00f2n t\u01b0 duy l\u00fd lu\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb trung th\u00e0nh. Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i vinh danh t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb nh\u01b0ng l\u1ea1i qu\u00ean m\u1ea5t m\u00f3n qu\u00e0 kia\u201d.\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/tinhhoa.net\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/9b4cbc8bb4cb5d9504da.jpg\" alt=\"\" width=\"316\" height=\"211\"\/><figcaption><em>Albert Einstein t\u1eebng n\u00f3i: \u201cT\u01b0 duy tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t m\u00f3n qu\u00e0 thi\u00eang li\u00eang\u2026\u201d (\u1ea2nh qua Telegrafi)<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Trong m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, t\u01b0 duy l\u00fd lu\u1eadn s\u1ebd kh\u00f4ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, n\u00f3 \u0111\u01b0a b\u1ea1n \u0111i theo m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng sai v\u00e0 tr\u1ef1c gi\u00e1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u duy nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a b\u1ea1n \u0111i \u0111\u00fang h\u01b0\u1edbng m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa.&nbsp;Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh l\u1eafng nghe nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac \u0111\u00f3. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh nh\u1ea5t trong ch\u00fang ta \u2013 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra b\u01b0\u1edbc nh\u1ea3y v\u1ecdt v\u1ec1 tr\u00ed tu\u1ec7 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng khai th\u00e1c s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a tr\u1ef1c gi\u00e1c.<\/p>\n\n\n<p>V\u00ec v\u1eady, h\u00e3y tin v\u00e0o tr\u1ef1c gi\u00e1c c\u1ee7a b\u1ea1n, nh\u01b0ng \u0111\u1eebng ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o n\u00f3. H\u00e3y s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi logic \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c. V\u1eady th\u00ec khi \u0111\u00f3, n\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c th\u00f4ng minh cao nh\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta s\u1edf h\u1eefu.<\/p>\n\n\n<p>(D\u1ef1a theo tinhhoa.net, <strong>Thi\u1ec7n Th\u00e0nh<\/strong>\u00a0bi\u00ean d\u1ecbch)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1ed9 \u00f3c v\u0129 \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 tr\u1ef1c gi\u00e1c, nh\u01b0ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a h\u1ecd h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3. Tuy nhi\u00ean, kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1edbi \u0111\u00e2y c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc h\u00e0ng \u0111\u1ea7u n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i suy ngh\u0129 c\u1ee7a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[58,170],"class_list":["post-555","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dao-duc","tag-einstein","tag-truc-giac"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/555","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=555"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/555\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truyenthong.edu.vn\/sanpham\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}